İlk devredeki LED'in yanına ikinci bir LED eklemek istiyoruz. “İkisini de yan yana takayım” demeden önce iki bağlantı biçimini ayıralım: seri ve paralel. Bu uygulamada 4,5 V kaynakla iki bağımsız LED kolu kuracağız; her LED'in kendi seri direnci olacak.
Gerekli parçalar
3×AA alkalin pil kutusu, iki küçük kırmızı LED, iki 470 Ω direnç, breadboard ve jumper hazırlayın. LED'lerin her birinin birkaç miliamperlik çalışmaya uygun olması gerekir. Tek LED devresini kurmadan bu aşamaya geçmeyin; iki kol, iki ayrı bağlantıyı kontrol etmek demektir.
Neden ortak tek direnç kullanmıyoruz?
Paralel bağlanan iki çıplak LED'in akımı eşit paylaşacağı garanti değildir. İleri gerilimleri biraz farklı olduğunda akımlar da farklılaşabilir. Ortak bir direnç toplam akımı sınırlasa bile her LED'in akımını bağımsız belirlemez. Başlangıç için anlaşılır yöntem, her LED koluna ayrı seri direnç koymaktır.
İki LED'i seri bağlamak farklıdır: aynı akım ikisinden de geçer ama ileri gerilimlerin toplamı kaynak bütçesinden düşer. Yaklaşık 2 V düşümlü iki kırmızı LED, nominal 4,5 V kaynağın önemli bölümünü kullanır. Pil ve LED değişimlerine daha az pay kalır. Bu uygulamada seri ikili yerine iki ayrı kol seçiyoruz.
Önce birinci kolu kuralım
- Pil kutusu ayrıyken ilk direnci a5–a10'a yerleştirin.
- Birinci LED'in anodu b10'a, katodu b12'ye gelsin.
- Bir artı dağıtım noktası olarak grup 5'i, eksi dönüş noktası olarak grup 12'yi belirleyin.
- İkinci direnci a20–a25'e, ikinci LED'in anodunu b25 ve katodunu b27'ye yerleştirin.
- e5 ile e20'yi jumper ile birleştirin; bu ortak artı bağlantısıdır.
- e12 ile e27'yi başka bir jumper ile birleştirin; bu ortak eksidir.
- Pil artısı e5'e, eksisi e12'ye gidecek. Son kontrolün ardından enerji verin.
Bu koordinatlar aynı numaralı a–e delikleri ortak olan breadboard içindir. Renkli güç raylarına ihtiyaç duymadan iki ortak nokta oluşturduk. 5 ve 12 numaralı grupları birbirine doğrudan bağlamayın.
Akımlar nasıl toplanıyor?
Her LED'de yaklaşık 2 V varsayarsak her koldaki akım (4,5 − 2) / 470 ≈ 5,3 mA olur. Toplam yaklaşık 10,6 mA'dir. Bu sayı, iki LED'in gerçekten aynı ileri gerilime sahip olduğu varsayımına dayanır; gerçek kol akımları farklı olabilir.
Multimetre varsa DC gerilim ölçümü yöntemini kullanıp her direncin uç gerilimini ayrı ölçün. VR1/470 ve VR2/470 hesaplarıyla iki kol akımını tahmin edin. Her iki kol aynı besleme uçlarını paylaşır; direnç gerilimlerinin birebir aynı çıkması şart değildir.
Bir LED sönükse bütün devreyi sökmeyin
Diğer kol çalışıyorsa kaynak ve ortak hatların en az bir bölümü çalışıyor demektir. Enerjiyi ayırıp sönük kolun LED yönünü, direncini ve numaralarını kontrol edin. Sonra bağlantısı sağlam bilinen parçayla tek değişiklik yaparak deneyin.
Bir LED'i çıkarınca diğeri de sönüyorsa paralel yerine seri veya kopuk ortak dönüş oluşturmuş olabilirsiniz. Beslemeyi ayırıp şemadaki iki bağımsız artıdan eksiye yolu parmağınızla izleyin. Bu deneyde bir koldaki LED'in çıkarılması diğer kolu açmamalıdır.
İki kolu farklı çalıştıralım
Enerji kapalıyken yalnızca ikinci kolun direncini 1 kΩ ile değiştirin. İlk kolu 470 Ω bırakın. İkinci LED'de daha küçük akım beklenir. Bu karşılaştırma, her kola ayrı direnç koymanın kontrol avantajını da gösterir.