Bir devrede ışık yanması güzel; neden yandığını anlamak için ölçüm de yapalım. Bu çalışmada ilk LED devresindeki pil, direnç ve LED gerilimlerini ölçeceğiz. Cihazı devrenin içine seri bağlamadan, iki nokta arasındaki gerilim farkına bakacağız.
Cihazı elinize almadan önce
Pil kutusunu ayırın. Multimetrenizin kılavuzundan COM ve gerilim ölçme soketini bulun. Siyah prob COM'a, kırmızı prob V ölçümü için belirtilen girişe takılır. Kırmızı kablonun rengi yanlış soketi güvenli hale getirmez: akım girişinde takılı probla pil uçlarına dokunmak kısa devre oluşturabilir.
DC gerilim işlevini seçin; cihazda bu işlev V ve düz/kesikli çizgiyle gösterilebilir. Elle kademeli cihazda beklenen gerilimin üstündeki uygun kademeyi kullanın. Örneğin 4,5 V civarındaki kaynak için cihazınızda varsa 20 V DC kademesi uygundur. Otomatik kademeli cihazda DC seçiminin doğru olduğuna bakın.
İlk ölçüm: pil kutusu
- Devre bağlantısını gözle kontrol edin. Probları birbirine veya komşu kontaklara değdirmeyecek bir çalışma alanı hazırlayın.
- Enerji verin. Siyah probu pil kutusunun eksisine, kırmızı probu artısına dokundurun.
- Görünen değeri birimiyle yazın. Üç alkalin pilin nominal toplamı 4,5 V'tur; yeni veya kullanılmış pillerde ölçüm farklı olabilir.
- Değer negatifse probların yönünü kontrol edin. DC gerilimde ters prob bağlantısı çoğu dijital cihazda eksi işaretiyle görünür; bu, pili ters takıp devreyi çalıştırmakla aynı şey değildir.
Direnç ve LED'in gerilimlerini bulalım
Önceki uygulamanın koordinatlarında direnç grup 5–10, LED grup 10–12 arasındaydı. Direnç için kırmızı probu grup 5'e, siyahı grup 10'a; LED için kırmızıyı grup 10'a, siyahı grup 12'ye değdirin. Aynı gruptaki boş bir delikten jumper çıkarıp probu buna değdirmek, sıkışık bacaklar arasında çalışmaktan daha kontrollü olabilir.
Probların yerini değiştirirken kısa devre ihtimali varsa beslemeyi ayırıp bağlantıyı yeniden hazırlayın. Ölçüm, elemanın iki ucuna paralel yapılır. Sırf voltaj ölçeceğiz diye LED'in bacağını söküp multimetreyi akım yoluna eklemeyin.
| Ölçüm | Yazacağımız sonuç | Kontrol sorusu |
|---|---|---|
| Pil kutusu | Vpil = … V | Devreyi besleyecek gerilim mevcut mu? |
| 470 Ω direnç | VR = … V | Dirençte gerilim düşümü var mı? |
| Kırmızı LED | VLED = … V | LED ileri yönde çalışıyor mu? |
Üç değeri birlikte yorumlayın
Basit seri devrede VR + VLED toplamı yaklaşık Vpil'e eşit olmalıdır. Ölçümler arasında pil geriliminin değişmesi, temaslar ve cihaz çözünürlüğü küçük farklar doğurabilir. LED'i “tam 2,00 V göstermeli” diye değerlendirmeyin; ileri gerilim akım, model ve sıcaklıkla değişir.
Örneğin dirençte 2,40 V ölçtüyseniz akımı yaklaşık 2,40 / 470 = 0,0051 A, yani 5,1 mA hesaplarsınız. Bu dolaylı bir tahmindir; direnç toleransı da sonucu etkiler. Böylece ilk çalışmada akım soketine geçmeden yararlı bir bilgi elde ederiz.
Garip bir sonuç görürseniz
- Sürekli sıfıra yakın: Problar aynı elektrik noktasında olabilir; pil kutusu ve cihaz işlevini kontrol edin.
- Kararsız değer: Prob teması, gevşek jumper ve kablo kopuğu olasılığını inceleyin.
- OL veya kademe aşımı: Kılavuzdaki anlamını kontrol edin; doğru işlev ve yeterli ölçüm aralığında olduğunuzdan emin olun.
İşiniz bitince pil kutusunu ayırın, cihazı kapatın ve notunuzu saklayın. Direnç veya süreklilik ölçümü yapacaksanız gerilim ölçümünden farklı olarak devreyi enerjisiz bırakmanız gerekir.
Ölçüm yöntemi kaynağı: Fluke, The ABCs of DMMs. Soket ve tuşlar için kendi cihazınızın kılavuzunu esas alın.