Elektronik parçaları rastgele birbirine bağlayarak çalışan bir devre elde edemezsiniz. Tıpkı bir dilin dilbilgisi kuralları olduğu gibi, elektroniğin de evrensel kuralları vardır. Bu kurallara uymak, hem devrenizin sağlıklı çalışmasını sağlar hem de pahalı bileşenlerinizi yanmaktan kurtarır.
1. Altın Kural: Kapalı Döngü (Closed Loop)
Elektrik akımı, başladığı yere geri dönmek ister. Bir devrenin çalışması için güç kaynağından çıkan akımın, yükü (LED, Motor vb.) geçip tekrar güç kaynağının diğer ucuna ulaşması gerekir. Yolun herhangi bir yerinde kopukluk varsa akım akmaz.
Devre Durumları
2. Polariteye Dikkat (Yön Önemlidir)
Bazı parçalar ters bağlanırsa çalışmaz, bazıları ise patlar! Bileşenleri "Kutuplu" ve "Kutupsuz" olarak ayırırız.
LED
Uzun bacak (+)Ters takılırsa yanmaz.
Elektrolitik Kondansatör
Gri şerit (-)Ters takılırsa patlayabilir!
Entegreler & Transistörler
Çentik YönüMutlaka datasheet'e bakılmalıdır.
Direnç
Farketmezİstenildiği gibi ters/düz takılabilir.
Seramik Kondansatör
FarketmezMercimek kondansatörlerin yönü yoktur.
Butonlar (Push Button)
Genelde FarketmezÇapraz bacaklar kullanılır.
3. Ortak Toprak (Common Ground) Kuralı
Neden Önemli?
Eğer devrenizde birden fazla güç kaynağı kullanıyorsanız (Örn: Arduino USB'den güç alıyor, Motorlar harici 9V pilden güç alıyor), bu iki kaynağın EKSİ (-) uçlarını, yani GND uçlarını birbirine birleştirmek ZORUNDASINIZ.
Aksi takdirde voltaj referansları farklı olacağı için sinyaller doğru iletilmez ve devre kararsız çalışır.
4. Kablo Renk Standartları
Profesyonel bir devre ile "makarna" gibi görünen bir devre arasındaki fark kablo düzenidir. Jumper kabloları rastgele renklerde kullanmayın.
| Renk | Anlamı | Kullanım Yeri |
|---|---|---|
| Kırmızı | VCC / 5V / + | Güç hattının pozitif ucu. |
| Siyah | GND / - | Toprak hattı, pilin eksi ucu. |
| Sarı/Yeşil | Sinyal / Data | Sensör verisi, buton okuma hattı. |
| Mavi | İletişim | RX/TX hatları için tercih edilir. |
5. Güç Vermeden Önce Son Kontrol (Checklist)
Anahtarı açmadan önce mutlaka şu 5 adımı kontrol edin. Bu alışkanlık hayat kurtarır.