Röle, düşük güçlü bir kontrol sinyaliyle daha yüksek gerilim veya akım taşıyan başka bir hattı açıp kapatmak için kullanılan elektromekanik anahtardır. İçinde bir bobin ve bu bobinin hareket ettirdiği kontaklar bulunur. Bobine enerji verildiğinde kontak konumu değişir; duyulan “çıt” sesi de çoğunlukla bu mekanik hareketten gelir.
Rölenin içinde ne var?
Rölenin kontrol tarafında bobin bulunur. Bobinden akım geçtiğinde manyetik alan oluşur ve kontak mekanizmasını çeker. Kontak tarafında ise genellikle COM, NO ve NC uçları vardır. COM ortak uçtur. NO normalde açık kontaktır; röle çekmediği sürece COM ile bağlı değildir. NC normalde kapalı kontaktır; röle çekmediği sürece COM ile bağlıdır.
NO, NC ve COM nasıl düşünülmeli?
Röle bağlantılarında en çok karıştırılan bölüm kontak uçlarıdır. NO ucu, röle pasifken açık olan hattır. Röle çekince COM ile birleşir. NC ucu ise bunun tersidir; röle pasifken COM ile bağlıdır, röle çekince ayrılır. Bir lambanın sadece röle aktifken yanması isteniyorsa genellikle COM ve NO kullanılır. Normalde açık kalmasını, röle aktif olunca kapanmasını istediğiniz hatlarda ise NC anlam kazanır.
Röle modülü ile çıplak röle aynı şey değildir
Arduino projelerinde çoğu zaman doğrudan çıplak röle değil, röle modülü kullanılır. Modül üzerinde transistör, diyot, LED gösterge ve bazen optokuplör bulunabilir. Bu parçalar röle bobininin mikrodenetleyici pinini zorlamadan sürülmesini sağlar. Çıplak röle kullanıyorsanız bobin akımı, sürücü transistörü ve ters gerilim diyodu ayrıca düşünülmelidir.
5V röle, 12V röle veya 24V röle farklı besleme ister. Kontrol kartının çıkış gerilimiyle karıştırılmamalıdır.
Rölenin üzerinde yazan değer, kontağın güvenle taşıyabileceği yük sınırını gösterir.
Motor, lamba ve adaptör gibi yükler ilk anda normal çalışma akımından daha fazla akım çekebilir.
Kontrol devresi ile yük hattı ayrı tutulsa bile bağlantı mesafesi ve kutu güvenliği önemlidir.
Röle ne zaman iyi seçimdir?
Röle, tamamen izole kontak istenen, AC veya DC yüklerin basitçe açılıp kapatılacağı ve anahtarlama hızının çok yüksek olmadığı durumlarda kullanışlıdır. Fakat sessiz çalışma, hızlı PWM kontrolü veya çok sık anahtarlama gerekiyorsa MOSFET, SSR veya triac gibi farklı çözümler daha uygun olabilir.