Lehimleme, elektronik projelerde parçaları sadece birbirine tutturmak değildir. İyi lehim, hem mekanik olarak sağlam hem de elektriksel olarak güvenilir bağlantı sağlar. Kötü lehim ise devrenin bazen çalışıp bazen çalışmamasına, ölçümde kararsızlık oluşmasına ve arızanın zor bulunmasına neden olabilir.
Lehimlemenin temel mantığı
Lehim teli, havya ucuna rastgele eritilip parçanın üzerine damlatılan bir malzeme değildir. Doğru işlemde önce pad ve parça bacağı birlikte ısıtılır, sonra lehim bu sıcak bölgeye verilir. Lehim yüzeye düzgünce akar ve pad ile bacak arasında sağlam bir köprü oluşturur.
İyi lehim nasıl görünür?
İyi lehim genellikle fazla büyük olmayan, düzgün yayılmış ve pad ile bacağı birlikte saran bir yapıdadır. Delikli komponentlerde lehim, bacağın etrafında temiz bir koni gibi görünür. SMD parçalarda ise pad ile parça ucu arasında düzgün ve kısa bir bağlantı oluşur.
Kötü lehim belirtileri
Mat, pütürlü veya çatlak görünür. Genellikle yeterli ısı verilmediğinde oluşur.
Topak halinde kalır, komşu padlere taşarsa kısa devreye neden olabilir.
Bağlantı mekanik olarak zayıf kalır ve titreşimde kopabilir.
Uzun süre ısıtma sonucu PCB yüzeyi zarar görebilir veya pad kalkabilir.
Havya sıcaklığı ve süre
Çok düşük sıcaklık lehimin akmasını zorlaştırır; çok yüksek sıcaklık ise pad, parça ve baskı devre yüzeyine zarar verebilir. Havyanın ucunu uzun süre aynı noktada tutmak yerine, kısa sürede pad ve bacağı ısıtıp lehimi akıtmak daha sağlıklı bir yaklaşımdır. İnce elektronik işlerinde temiz uç ve uygun lehim teli büyük fark yaratır.
Yeni başlayanların en sık yaptığı hatalar
- Lehimi doğrudan havya ucunda eritip bağlantıya damlatmak.
- Pad ve parça bacağını birlikte ısıtmamak.
- Havya ucunu temizlemeden çalışmaya devam etmek.
- Fazla lehim kullanıp komşu yolları kısa devre yapmak.
- Lehim tutmadığında daha fazla lehim ekleyerek sorunu büyütmek.
Kontrol nasıl yapılır?
Lehimden sonra bağlantı sadece gözle değil, gerekiyorsa multimetrenin süreklilik kademesiyle de kontrol edilmelidir. Komşu pinler arasında istenmeyen kısa devre var mı, parça bacağı gerçekten hatta bağlı mı, lehim pad üzerinde düzgün yayılmış mı bakılmalıdır. Özellikle ilk çalıştırmadan önce bu kontrol, devreyi gereksiz arızalardan korur.