Elektrik akımının sadece tek bir yönde akmasına izin veren, ters yönden gelen akımı ise duvar gibi durduran devre elemanına Diyot denir. Onu elektroniğin "tek yönlü vanası" (Çekvalf) olarak düşünebilirsiniz.
1. Nasıl Çalışır? (Tek Yön Kuralı)
Diyotun iki bacağı vardır: Anot (+) ve Katot (-). Akım sadece Anot'tan Katot'a doğru akar. Tersi mümkün değildir.
Sembol ve Gerçek Görünüm
🚧 Çekvalf Analojisi
Su borusunun içinde tek tarafa açılan bir kapak olduğunu hayal edin:
- ✔ İletim Yönü (Forward Bias): Su doğru yönden gelirse kapağı iter ve geçer.
- ✖ Tıkama Yönü (Reverse Bias): Su tersten gelirse kapağı kapatır ve akış durur.
2. Yaygın Diyot Çeşitleri
Her diyot aynı işi yapmaz. İşte en sık karşılaşacağınız türler:
Doğrultma Diyodu
Örn: 1N4007
En temel diyottur. AC elektriği DC'ye çevirmek (Adaptörler) için kullanılır. Yüksek akımlara dayanabilir.
LED (Işık Yayan)
Light Emitting Diode
Elektrik akımı geçtiğinde foton (ışık) yayan diyottur. Aydınlatma ve sinyal verme amaçlı kullanılır.
Zener Diyot
Voltaj Regülatörü
Belirli bir voltajdan sonra (ters yönde de) akım geçirebilen özel diyottur. Voltajı sabitlemek için kullanılır.
3. Nerede Kullanılır?
Prizdeki elektrik dalgalıdır (AC - Artı ve Eksi arasında gidip gelir). Elektronik cihazlar ise düz (DC) elektrik ister. 4 adet diyot kullanılarak yapılan Köprü Diyot (Bridge Rectifier) devresi, elektriğin negatif kısımlarını kırparak pozitife çevirir.
Pili ters takarsanız cihazınız yanabilir. Ancak giriş kısmına bir diyot koyarsanız, pil ters takıldığında diyot akımı geçirmez ve cihazı korur.