Şimdiye kadar yaptığımız devrelerin "hafızası" yoktu. Elektriği kestiğimiz an her şeyi unutuyorlardı. Flip-Flop ise dijital elektronik dünyasının "hafıza hücresidir". 1 Bitlik bilgiyi (1 veya 0) sonsuza kadar (elektrik olduğu sürece) saklayabilir.
1. Tetikleme (Clock) Nedir?
⏱️
Nabız Atışı: Flip-Floplar genellikle kendi kafasına göre değişmez. Bir orkestra şefi gibi onlara "Şimdi değiş!" diyen bir sinyal beklerler. Buna Clock (Saat) Sinyali denir. Veri, saatin tık ettiği anda (Yükselen Kenar) kaydedilir.
2. Flip-Flop Türleri ve Sembolleri
Piyasada farklı amaçlar için üretilmiş 3 temel Flip-Flop türü vardır.
1. SR (Set-Reset)
En ilkel hafıza birimidir.
| S | R | Sonuç (Q) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Değişmez (Hafıza) |
| 1 | 0 | 1 (Set) |
| 0 | 1 | 0 (Reset) |
| 1 | 1 | YASAK! (Hata) |
Dezavantaj: S ve R aynı anda 1 olursa devre ne yapacağını şaşırır (Kararsızlık).
2. JK (Joker)
SR'nin hatasız versiyonudur. En çok kullanılan türdür.
| J | K | Sonuç (Q) |
|---|---|---|
| 0 | 0 | Değişmez (Hafıza) |
| 1 | 0 | 1 (Set) |
| 0 | 1 | 0 (Reset) |
| 1 | 1 | Toggle (Tersi) |
Avantaj: 1-1 durumunda çıkışı tersine çevirir (1 ise 0, 0 ise 1 yapar). Sayaç yapımında kullanılır.
3. D (Data)
Bilgisayar RAM'lerinin temelidir. "Veri neyse onu sakla" der.
| D | CLK | Sonuç (Q) |
|---|---|---|
| 0 | ↑ (Yükselen) | 0 (Kaydet) |
| 1 | ↑ (Yükselen) | 1 (Kaydet) |
| X | 0 (Durağan) | Değişmez |
Avantaj: Tek girişi vardır, hataya yer yoktur. Veriyi kopyalar ve CLK gelene kadar saklar.
3. Gerçek Hayatta Nerede?
- RAM Bellekler: Milyarlarca D Flip-Flop yan yana gelerek GB'larca hafızayı oluşturur.
- Sayaçlar (Counters): Dijital saatlerde saniyeyi sayan devreler JK Flip-Floplar ile yapılır.
- Shift Register: Seri veriyi paralele çevirmek için (örn: 74HC595) D Flip-Floplar kullanılır.