Elektronikte bir işi yapmanın birden fazla yolu vardır. Daha önce NPN transistör ile karanlık sensörü yapmıştık. Şimdi aynı projeyi PNP Transistör (BC557) ile yaparak "Ters Mantık" kavramını öğreneceğiz.
1. NPN ve PNP Arasındaki Fark
Transistör dünyasının ikiz kardeşleri gibidirler ama zıt karakterlidirler.
Önceki Proje (NPN - BC547)
- Tetikleme: Pozitif (+) voltaj ister.
- Akım Yönü: Collector'den Emitter'e.
- LDR Konumu: Alt tarafta (GND'ye yakın).
Bu Proje (PNP - BC557)
- Tetikleme: Negatif (-) / Toprak ister.
- Akım Yönü: Emitter'den Collector'e.
- LDR Konumu: Üst tarafta (+9V'a yakın).
Base ucu toprağa çekilince çalışır!
2. PNP ile Karanlık Sensörü Şeması
Dikkat edin, NPN devresine göre LDR ve 10k Direncin yeri tam ters!
3. Neden LDR'yi Üste Aldık?
PNP transistörün çalışması için Base ucundaki voltajın DÜŞMESİ gerekir.
- Karanlıkta: LDR'nin direnci artar. Elektrik üstten (LDR'den) geçmekte zorlanır. Bu yüzden alttaki 10k direnç üzerinden GND'ye (Eksiye) daha rahat akar. Base voltajı düşer -> Lamba Yanar! ✅
- Aydınlıkta: LDR'nin direnci düşer. Elektrik LDR üzerinden şarıl şarıl akar. Base voltajı yükselir (+9V'a yaklaşır). -> Lamba Söner! ❌
4. Breadboard Kurulumu
- ✅ BC557'yi takın. (Dikkat: BC547 değil 557!).
- ✅ Transistörün Emitter (Sağ) bacağını direkt +9V hattına bağlayın. (NPN'de GND'ye bağlıyorduk, buraya dikkat!)
- ✅ LDR'yi +9V ile Base (Orta) arasına takın.
- ✅ 10kΩ Direnci Base (Orta) ile GND (-) arasına takın.
- ✅ LED ve 330Ω Direnci, Transistörün Collector (Sol) bacağı ile GND arasına bağlayın.