İlk LED devresinde ışık, pil bağlı olduğu sürece yanıyordu. Şimdi bu akım yoluna bir buton ekleyelim. Bastığımızda LED yanacak, bıraktığımızda sönecek. Kod yazmadan yaptığımız bu deney, açık ve kapalı devreyi elimizdeki bir parçayla görünür hale getirir.
Malzemeleri hazırlayalım
- Üç aynı tip AA alkalin pil ve 3×AA seri pil kutusu.
- Bir kırmızı gösterge LED'i ve bir 470 Ω, 0,25 W direnç.
- Bir normalde açık anlık buton; bu devrenin gerilim ve akımına uygun model.
- Breadboard, jumper kablolar; buton kontaklarını belirlemek için multimetre.
Önce buton tanıtımındaki ölçümü yapın. X ve Y dediğimiz iki farklı elektrik grubunu belirlemeden kablo takmaya başlamayın. Eski LED uygulamasını hatasız kurabiliyor olmanız bağlantıyı izlemeyi kolaylaştırır.
Elektrik yoluna bir kesinti ekliyoruz
Yeni yolumuz pil artısı → buton X → buton Y → direnç → LED anodu → LED katodu → pil eksisi. Buton seridir. Basılmadığında aradaki açıklık akımı keser; basınca yol tamamlanır. Direnç hâlâ yerinde durur. Buton bir akım sınırlama elemanı olmadığı için LED direncinin yerine geçmez.
Kurulum adımları
- Pil kutusunu devreden ayırın. Önce direnci a5–a10, LED anodunu b10 ve katodunu b12 noktalarına yerleştirin.
- Önceki devrede pil artısına giden e5 bağlantısını henüz yapmayın. Bu nokta artık butonun Y kontağından beslenecek.
- Butonu kartınıza uygun biçimde takın. X ve Y gruplarının breadboard tarafından birbirine köprülenmediğini süreklilik ölçümüyle doğrulayın.
- Butonun bir X ucunu pil artısına gidecek kabloya, bir Y ucunu e5'e bağlayın. X ve Y'nin kullanılmayan eş uçları boş kalabilir.
- Pil eksisine gidecek kabloyu e12'ye bağlayın. Buton bırakıldığında artı kablosundan e5'e yol açık olmalı; basınca kapanmalı.
- Son kontrolü yapıp pil kutusunu bağlayın. Butona basın ve bırakın.
Buton bacak aralığı ve iç dizilimi modele bağlı olduğu için butona evrensel bir breadboard koordinatı vermiyoruz. LED/direnç koordinatları aynı beşli grup düzenine sahip kart için örnektir; gerçek kartı ve butonu önce ölçün.
Ne görmemiz gerekiyor?
| Durum | Beklenen gözlem |
|---|---|
| Buton bırakılmış | LED sönük; akım yolu açık. |
| Buton basılı | LED yanar; akım yolu kapanır. |
| Buton tekrar bırakılmış | LED söner; anlık buton konumunu tutmaz. |
Kapalı kontak gerilim düşümünü küçük kabul edersek yaklaşık akım önceki devreyle aynıdır: (4,5 − 2,0) / 470 ≈ 5,3 mA. Gerçek sonuç LED ve pillerin özelliklerine bağlıdır.
LED sürekli yanıyorsa
En sık iki neden, X grubundan iki eş bacağı kullanmak veya X–Y kontaklarını kart üzerinde köprülemektir. Enerjiyi ayırın. Önce butonu tek başına, sonra kart üzerindeyken ölçün. Buton kilitlemeli tipse bas–bırak davranışı da beklediğinizden farklı olacaktır.
LED hiç yanmıyorsa pilin anahtarı, LED yönü, 470 Ω direncin grupları ve butonun gerçekten kapanıp kapanmadığını kontrol edin. Kablo veya pil ısınırsa beslemeyi hemen ayırın.
Bir sonraki deneme
Beslemeyi ayırıp butonu seri yolun başka yerine, örneğin LED katodu ile pil eksisi arasına taşıyın. Seri devreyi kestiği için aynı bas–bırak davranışını bekleriz. Böylece “buton mutlaka artı tarafta olmalı” gibi bir ezber yerine akım yolunu öğreniriz.