LED yazısında yönü olan bir parçayla tanışmıştık. Şimdi ışık yayması gerekmeyen bir sinyal diyodunu inceleyelim. İki ucunu, gövde bandını ve diyot testindeki davranışını öğreneceğiz. Deneyimiz devreden ayrı bir 1N4148 üzerinde yapılacak.
Anot, katot ve gövdedeki bant
1N4148'in yaygın cam eksenel paketinde koyu bant katot tarafını gösterir. Şemadaki diyot sembolünün çizgi tarafı da katottur. Anot A, katot K ile işaretlenir. Bu bandı bir direnç renk kodu gibi okumayın; asıl görevi yönü göstermektir.
Farklı paketlerde işaret biçimi değişebilir. Yalnızca cam rengine veya parçanın büyüklüğüne bakarak 1N4148 olduğuna karar vermeyin. Parçayı tanınan ambalajından alın; kodu ve üretici paket çizimini kontrol edin.
“Tek yönlü vana” benzetmesinin sınırı
Diyot uygun ileri yönde akımı iletirken üzerinde gerilim düşer. Ters yönde de kusursuz bir açık anahtar değildir: kaçak akımı ve dayanabileceği ters gerilim sınırı vardır. Sınırı aşmak parçayı bozabilir. Diyotun akım ve güç sınırlarını yalnızca yönünü bilerek belirleyemezsiniz.
“Silikon diyot her zaman 0,7 V düşürür” cümlesini yaklaşık bir başlangıç fikri olarak düşünün. İleri gerilim akıma ve sıcaklığa bağlıdır. Veri sayfasındaki gerilim değeri belirli bir test akımı ve koşuluyla birlikte verilir.
Multimetreyle iki yönlü kontrol
Gerekenler: devreden ayrı, bilinen bir 1N4148 ve diyot testi olan dijital multimetre. Harici pil veya güç kaynağı kullanmayacağız. Probları cihazın diyot testi için gösterdiği girişlere yerleştirin ve doğru işlevi seçin.
- Gövde bandını bulun; bu örnekte bantlı uca K, diğerine A deyin.
- Çoğu dijital cihazda ileri yönde ölçmek için kırmızı prob A'ya, siyah prob K'ya gelir. Kendi cihazınızın kılavuzundan doğrulayın.
- Ekrandaki değeri kaydedin. Genellikle ileri yön gerilim düşümünü temsil eder; birimi ve cihaz gösterimini kontrol edin.
- Probları yer değiştirin. Ters yönde genellikle açık/ölçüm aralığı dışı göstergesi beklenir.
- Teması düzelterek her ölçümü tekrarlayın. Sayıyı sabit bir 0,700 V şartına bağlamayın.
| Gözlem | Yorum |
|---|---|
| Bir yönde değer, diğer yönde açık | Beklenen temel davranışla uyumlu; bütün özelliklerin garantisi değil. |
| İki yönde sıfıra yakın | Kısa devre veya ölçüm hatası olabilir. |
| İki yönde açık | Yanlış işlev, yetersiz temas veya açık devre arızası olabilir. |
Nerede hangi diyot kullanılır?
1N4148 küçük sinyallerde anahtarlama için yaygın bir örnektir. Güç doğrultucu diyotlar, Schottky diyotlar ve Zener diyotların amaçları ve sınırları farklıdır. Aynı iki bacağı taşıyan her parçayı birbirinin yerine takmayın.
Röle bobini üzerindeki koruma diyodunun seçiminde bobin akımı ve kapanma davranışı değerlendirilir. Bu tanıtımda röle sürücüsü kurmuyoruz; “her bobine herhangi bir diyot” gibi bir alışkanlık edinmek istemeyiz. Zener diyotların ters yöndeki kontrollü çalışma bölgesi de ayrı bir uygulamanın konusudur.
Not defterine ne yazalım?
Parça kodu, bantlı ucun K olduğu küçük çizim, ileri test sonucu ve ters test göstergesini kaydedin. Sonra aynı ölçümü kırmızı LED ile karşılaştırın. İkisi de diyottur ama aynı ileri gerilimi göstermeleri gerekmez; bazı multimetreler LED'i test etmek için yeterli gerilim üretemeyebilir.
Üretici kaynağı: Vishay 1N4148 veri sayfası.