İlk LED devremizde küçük bir parça ışığın güvenle yanmasına yardım edecek: direnç. Bu çalışmada bir direnci elinize alıp üzerindeki değeri okuyacak, multimetreyle kontrol edecek ve devrede neden gerektiğini anlayacaksınız. Hedefimiz 470 Ω direnci ayırt etmek; sonraki uygulamada bu parçayı kullanacağız.
Direncin iki ucunu inceleyelim
Başlangıç setindeki eksenel direnç, gövdesinin iki yanından çıkan tellere sahiptir. Bu tip sabit direncin artı ve eksi yönü yoktur. İki ucunu yer değiştirmek direnç değerini değiştirmez. Fakat devrede hangi iki noktaya takıldığı önemlidir: bacakların ikisini aynı breadboard grubuna sokarsanız direnç o ortak bağlantı tarafından köprülenir.
470 Ω ile 470 kΩ aynı şey değildir
Ω işareti ohm birimini gösterir. 1 kΩ, 1000 Ω demektir; 470 kΩ ise 470.000 Ω'dur. Bu iki direnci LED devresinde birbirinin yerine takarsanız sonuç aynı olmaz. LED'in yanmaması veya çok sönük olması her zaman bozuk parça anlamına gelmez.
| Değer | Dört bantlı örnek | Okuma |
|---|---|---|
| 330 Ω ±%5 | Turuncu–turuncu–kahverengi–altın | 33 × 10 |
| 470 Ω ±%5 | Sarı–mor–kahverengi–altın | 47 × 10 |
| 1 kΩ ±%5 | Kahverengi–siyah–kırmızı–altın | 10 × 100 |
Altın tolerans bandı genellikle diğerlerinden daha ayrı durur. Beş bantlı dirençte ise ilk üç bant sayıdır; dört bantlı okuma kuralını ona aynen uygulamayın. Gövde renginden kesin değer veya güç sınıfı çıkarmayın.
Multimetreyle kendi parçanızı kontrol edin
- Direnci devreden çıkarın veya en az bir bacağını ayırın. Besleme bağlı olmayacak.
- Siyah probu COM'a, kırmızı probu cihazın direnç ölçümü için belirttiği girişe takın.
- Ω işlevini seçin. Elle kademeli cihazda 470 Ω'u kapsayan bir kademe kullanın; örneğin cihazınızda varsa 2 kΩ.
- Probları iki bacağa değdirin. Metal uçların ikisini parmaklarınızla tutmayın; özellikle büyük dirençlerde vücudunuz ölçümü etkileyebilir.
- Ekrandaki değeri birimiyle kaydedin. Sonra probları ters çevirip tekrar ölçün.
470 Ω ±%5 direnç için nominal tolerans aralığı 446,5–493,5 Ω'dur. Ölçüm cihazının belirsizliği ve temas kalitesi de sonuca eklenir. 468 Ω görmeniz normal olabilir. OL göstergesi ise cihazınıza göre kademe aşımı veya açık bağlantı anlamına gelebilir; hemen “direnç yanmış” kararı vermeyin.
Ohm değeri kadar watt da önemlidir
Direnç üzerinden akım geçince ısı oluşur. Harcanan güç P = I² × R ile hesaplanır. Örneğin 470 Ω üzerinden 5 mA geçerse P = 0,005² × 470 ≈ 0,012 W olur. İlk LED uygulamamızda 0,25 W direnç bu hesap için geniş pay bırakır. Aynı parçayı daha yüksek gerilimli bir devreye taşımak için hesabı yeniden yapmak gerekir.
İlk devrede görevi ne olacak?
Direnç, LED ile seri bağlandığında akımın sınırlanmasını sağlar. Gerilimi her koşulda sabit bir değere indiren bir cihaz değildir; üzerindeki gerilim devreden geçen akıma bağlıdır. LED'de yaklaşık 2 V düşüm varsaydığımız 4,5 V beslemeli örnekte 470 Ω ile yaklaşık 5,3 mA hesaplarız.
Şimdi 470 Ω direncinizi ayırın. LED'in yönünü tanıdıktan sonra ilk LED devresini kuracağız.
Renk kodu kontrol kaynağı: Vishay direnç renk kodu aracı.