Bir transistörle küçük bir kontrol akımını kullanarak başka bir akım yolunu yönetebiliriz. Ancak üç bacağını rastgele denemek iyi bir öğrenme yöntemi değildir. Bu çalışmada BJT'nin B, C ve E uçlarını tanıyacak; BC547 örneği üzerinden veri sayfası okumaya ve enerjisiz diyot testine giriş yapacağız.
Önce aileyi belirleyin
BJT ile MOSFET aynı bacak isimlerini ve aynı sürme yöntemini kullanmaz. BJT'de base/taban B, collector/kolektör C ve emitter/emitör E uçları vardır. NPN ve PNP iki yaygın kutuplama türüdür. Bu yazı küçük sinyal NPN BJT, özellikle bilinen üreticiden BC547 örneği içindir.
Çizimdeki B, C ve E uçları işlev şemasıdır; fiziksel sağ/sol bacak sırası değildir. TO-92 görünümü taşıyan iki farklı model farklı pin sırası kullanabilir. Kendi parçanızın tam kodunu ve üretici kılıf çizimini eşleştirin; çizimin üstten mi alttan mı baktığına dikkat edin.
Base'e akım sınırlaması neden gerekir?
NPN transistörü basit bir anahtar gibi kullanırken B–E yolu ileri kutuplanır, base akımı oluşur. Base'i dirençsiz olarak pil artısına bağlamak uygun değildir. Base direnci, kontrol akımını sınırlar. Yük akımı ise uygun şartlarda C–E yolundan geçer; yükün enerjisi kontrol bacağından üretilmez.
hFE akım kazancı, anahtarlama devresini tek başına garantilemez. Kazanç; model, akım, sıcaklık ve çalışma bölgesiyle değişir. Doyumda çalıştırılacak bir anahtar için üreticinin test koşulları ve base sürme payı ayrıca değerlendirilir. Bu yüzden bu tanıtımda “base akımını kazançla çarp, her yükü sür” formülü kullanmıyoruz.
Diyot testiyle hangi ipucunu elde ederiz?
Gerekenler devreden ayrı bir BC547, üreticinin uç çizimi ve diyot testi olan multimetre. Harici besleme olmayacak. Önce çizimden B, C ve E'yi belirleyin. Aşağıdaki test sağlamlık için sınırlı bir ön kontroldür; güç altında çalışmayı kanıtlamaz.
- Çoğu dijital multimetrede kırmızı probu B'ye, siyahı E'ye getirerek NPN base–emitter ileri yön testini yapın. Cihaz yönünü kılavuzdan kontrol edin.
- Kırmızı B'de kalırken siyahı C'ye alın; base–collector birleşimini ölçün.
- Her iki ölçümün prob yönünü ters çevirerek karşılaştırın. İleri yönde değer, ters yönde genellikle açık göstergesi beklenir.
- B boşta iken C–E arasını iki yönde kontrol edin. Düşük dirençli bir kısa devre beklenen sonuç değildir; parmakla uçlara dokunmak sonucu etkileyebilir.
Bu yöntem C ve E'nin yerini kesin biçimde ayırt eden evrensel bir pin bulucu değildir. Base ile diğer iki birleşimi diyot gibi görmek, transistörün iki bağımsız diyottan yapılabileceği anlamına da gelmez. C/E eşleştirmesinde veri sayfasını esas alın.
Sınır değerlerini okurken
Veri sayfasında kolektör akımı, kolektör–emitör gerilimi, güç ve sıcaklık limitleri ayrı verilir. Birkaç üst sınırı aynı anda kullanabileceğinizi varsaymayın. Mutlak maksimum tablosu çalışma hedefi değildir. Küçük bir TO-92 transistörü yalnızca dış görünüşüne bakarak motora veya röleye bağlamayın.
| Bilgi | Kontrol edeceğimiz nokta |
|---|---|
| Parça kodu | BC547, varyant harfi ve üretici |
| Uç çizimi | Bakış yönü, kılıf ve B/C/E eşleştirmesi |
| Yük koşulu | Akım, gerilim ve ısıl koşullar |
| Anahtarlama | Base direnci ve doyum test koşulları |
Bir sonraki uygulama için hazırlık
BC547'nizin B/C/E çizimini defterinize geçirin ve iki birleşim için diyot testi sonuçlarını yazın. Ölçümde iki yönde kısa devre veya sürekli açık görürseniz soket, işlev, prob teması ve doğru pin kontrolünden başlayın. Sağlamlığı belirsiz parçayı başka bir modüle bağlayarak denemeyin.
Sonraki uygulama, bildiğimiz LED yükünü base direnci olan bir transistörle kontrol etmek olacak. Bu yazı yalnızca parça tanıtımı ve enerjisiz ölçüm çalışmasıdır; fiziksel test iddiası taşımaz.
Üretici kaynağı: onsemi BC546–BC550 ailesi veri sayfası.